Hashimoto w pigułce. Jak odżywiać się przy Hashimoto i niedoczynności tarczycy.

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

Hashimoto a niedoczynność tarczycy

 

Mimo iż niedoczynność tarczycy może wystąpić z różnych powodów (np. usunięcie tarczycy, leczenie jodem, niektóre leki nasercowe) najczęstszym z nich jest zapalenie tego gruczołu, czyli właśnie choroba Hashimoto.

 

 

Choroba Hashimoto postępuje stopniowo doprowadzając do niedoczynności tarczycy1

 

 

Właśnie tego zagadnienia będzie dotyczył ten wpis – samego Hashimoto oraz Hashimoto i spowodowanej nią niedoczynności tarczycy.

 

Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy.

 

Niedoczynność tarczycy to stan niedostatecznego wydzielania jej hormonów, ale też skutki tych niedoborów.

 

Oba te schorzenia dotykają głównie kobiet w wieku 30-60 lat.

 

Jak w przypadku innych chorób autoimmunologicznych,  jej przyczyna nie jest do końca poznana, podejrzewa się, że do jej rozwoju przyczynia się wiele czynników, spójrzmy niżej:

 

 

 

 

 

 

Jakie badania wykażą choroby tarczycy?

 

Samo badanie TSH może ukazać istniejącą już niedoczynność tarczycy, jednak kiedy chcemy mieć pewność, że nie toczy się w niej stan zapalny (który jak już wiemy może do tej niedoczynności doprowadzić) lepiej wykonać USG tarczycy i sprawdzić ilość przeciwciał w badaniu krwi.

Aby mieć pełny obraz tego co dzieje się z tarczycą można wykonać cały pakiet badań, czyli:

 

-TSH
- Ft3
- Ft4
- Przeciwciała anty-TPO
- Przeciwciała anty-Tg
- Badanie USG tarczycy

 

 

Dlaczego się tyje przy niedoczynności tarczycy?

 

 

 

 

 

 

 

Tarczyca odpowiada za ok. 30% PPM (czyli podstawowej/spoczynkowej przemiany materii). U osób z niedoczynnością tarczycy zwalnia cały metabolizm i problematyczne staje się utrzymanie prawidłowej masy ciała – w wyniku niedoboru hormonów tarczycy kalorie dostarczane wraz z pożywieniem są magazynowane nadmiernie w postaci tkanki tłuszczowej. Na zwiększoną masę ciała wpływa tu również częste występowanie obrzęków.

Właściwie leczona niedoczynność powinna doprowadzić do odpowiedniego poziomu hormonów tarczycy w organizmie i tym samym do normalizacji masy ciała.

Ważne, że szczupła sylwetka, co warto podkreślić - z odpowiednią ilością tkanki tłuszczowej (gdyż niekoniecznie są to synonimy i zdarza się, że osoba wyglądająca szczupło ma tej tkanki za dużo) to nie tylko estetyka ale też odpowiednie ilości i działanie hormonów w organizmie.

 

Jaka dieta?

 

Obok farmakoterapii odpowiednio zbilansowana dieta jest niezbędna w leczeniu chorób tarczycy.

Bardzo istotnym jest zaznaczenie, iż dużą wagę w dzisiejszych czasach powinno się przyłożyć do źródła, z których pochodzi żywność.

Wyjałowiona gleba i tym samym rośliny ubogie w minerały i witaminy, pryskanie upraw, ale też wątpliwa jakość mięsa, ryb, jaj i mleka - to wszystko sprawia, że z jednej strony łatwo nie dostarczyć odpowiednich ilości składników odżywczych do organizmu, ale też dostarczyć tych niechcianych, wręcz toksycznych.

Szczególnie więc osobom chorym, dla których wyjątkowo ważne jest dostarczenie odpowiednich składników, polecić można produkty z gospodarstw ekologicznych.

 

 

 

 

 

 

Inne ważne elementy diety, które należy uwzględnić to:

 

 1. regularne posiłki : 4-5 w ciągu doby

 

Powinny być one spożywane co 3 godziny, a ostatni na 3 godziny przed snem. Tak rozłożone posiłki zapewnią odpowiednie tempo przemiany materii

 

 2. spożywanie żywności nieprzetworzonej

 

Przetworzona żywność zawiera wiele sztucznych dodatków (aromaty, barwniki, konserwanty), a często także znikomą wartość odżywczą (niewiele minerałów i witamin). Dla osób chorych żywność taka jest zupełnie niewartościowa, często znacznie zawyża kaloryczność diety i „zaśmieca” ją niepotrzebnymi i szkodliwymi dodatkami.

 

3. odpowiedni dobór makro- i mikroskładników

 

białko

Ze względu na obniżone tempo przemiany materii osoby z omawianymi tu schorzeniami powinny spożywać nawet do 25% białka z puli dziennego zapotrzebowania kalorycznego (u osób zdrowych zaleca się 10-15 %). Należy wziąć pod uwagę, że ze względu na wątpliwą jakość mleka, a także występowanie w nim kazeiny, która wykazuje działanie antygenowe, zarówno samo mleko jak i jego przetwory powinny być mocno ograniczone a nawet wykluczone z diety.

Źródłem białka powinno być mięso, ryby, szczególnie morskie, jaja oraz roślinne źródła tego składnika jak rośliny strączkowe (z ograniczeniem soi), pestki dyni i słonecznika i inne.

Jako urozmaicenie przy wykluczeniu z diety mleka krowiego można spożywać mleka roślinne , np. migdałowe, kokosowe, ryżowe, owsiane.

Odpowiednie ilości białka w diecie zapobiegają również wypadaniu włosów, co jest często spotykane u osób z chorobami tarczycy.

 

węglowodany

 

 

 

 

 

Przy omawianych schorzeniach często występuje zaburzona gospodarka węglowodanowa, dlatego też należy wybierać te z niskim indeksem glikemicznym, które wchłaniają się powoli i nie powodują skoków glukozy oraz insuliny we krwi. Warto sięgać po produkty pełnoziarniste, pełne minerałów, witamin i błonnika, który dodatkowo wpływa na obniżenie indeksu glikemicznego, a także pomaga w walce z zaparciami.

Coraz częściej dostrzega się korelacje pomiędzy chorobami autoimmunologicznymi a glutenem. Wykluczenie tego składnika z diety może złagodzić proces autoimmunologiczny i atakowanie przez system odpornościowy własnych tkanek, w tym tarczycy.

 

Udowodniono, że niektóre schorzenia, pozornie nie związane z celiakią [nietolerancja glutenu - przypis autora], bardzo ściśle z nią współistnieją, np. schorzenia autoimmunologiczne. Ich wystąpienie może mieć związek z nierozpoznaną postacią celiakii niemej.2

 

W diecie powinno się ograniczyć produkty zawierające goitrogeny (substancje te wiążą się z jodem uniemożliwiając jego prawidłowe działanie), np. soję, kalafior, brokuły, brukselkę, kapustę czy rzepę. Można je spożywać w ograniczonych ilościach po obróbce termicznej, która częściowo dezaktywuje goitrogeny.

 

tłuszcze

W jadłospisie powinno znaleźć się więcej nienasyconych kw. tłuszczowych, czyli oleje roślinne, awokado, pestki i orzechy, szczególnie brazylijskie bogate w selen.

Istotna jest odpowiednia podaż kwasów omega 3, które mają właściwości przeciwzapalne, a także stymulują przemianę T4 w T3 i uwrażliwiają tkanki na działanie hormonów tarczycy – ryby morskie, siemię lniane, orzechy włoskie, olej rzepakowy, olej lniany, oliwa z oliwek.

 

minerały i witaminy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O te składniki w diecie należy zadbać – poniżej wymienione najważniejsze wraz z przykładami ich występowania w pożywieniu:

 

  • jod - niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, trzeba jednak uważać na jego przedawkowanie, gdyż może to doprowadzić do zaognienia stanu zapalnego (ryby i owoce morza, algi morskie)

 

  • selen – razem z jodem niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy(orzechy brazylijskie, czosnek) - uwaga na przedawkowanie tego pierwiastka, w nadmiernych ilościach może mieć działanie toksyczne

 

  • żelazo – jego niedobór powoduje zmniejszona syntezę hormonów tarczycy oraz zwiększenie wydzielania TSH (wątróbka, otręby, natka pietruszki, kakao) 

 

  • cynk – niskie stężenie w organizmie sprzyja wzrostowi przeciwciał przeciwtarczycowych; jest tez składnikiem białek receptorowych T3 (kasza gryczana, zarodki pszenne, pestki dyni)

 

  • witamina D – jej niedostateczna ilość zwiększa ryzyko wystąpienia chorób autoimmunologicznych, w tym Hashimoto (słońce! dobry suplement, ryby)

 

  • witamina B12 – aby zapobiec lub leczyć już występującą anemię złośliwą, która często towarzyszy osobom z Hashimoto (mięso, jaja, ryby, dobry suplement)

 

  • witaminy antyoksydacyjne A, C, E - zwalczają wolne rodniki i tym samym zmniejszają tzw. stres oksydacyjny, który wiązany jest z niszczeniem komórek tarczycy(marchewka, papryka, dynia, masło, żółtko jaja)

 

 


4.  unikanie bardzo restrykcyjnych diet

 

 

 

 

 

 

Mimo, iż mogłoby się wydawać, że znaczne obniżenie kaloryczności diety pomoże przy powstałej nadwadze lub otyłości, to działanie takie może jeszcze bardziej upośledzić metabolizm, a braki białkowo-tłuszczowe doprowadzić do jeszcze poważniejszego pogorszenia pracy tarczycy.
Należy więc unikać bardzo restrykcyjnych diet, szczególnie o kaloryczności poniżej podstawowej przemiany materii.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] www.endokrynologia.net

[2] www.celiakia.pl 

Źródła:

Emilia Zakrzewska, Magdalena Zegan, Ewa Michota-Katulska ZALECENIA DIETETYCZNE W NIEDOCZYNNOŚCI TARCZYCY PRZY WSPÓŁWYSTĘPOWANIU CHOROBY HASHIMOTO Zakład Żywienia Człowieka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: dr hab. D. Szostak- Węgierek

www.endokrynologia.net
www.celiakia.pl

www.tarczycahashimoto.pl